تورم 60 تا 90 سبد خانوار | وقتی سفره مردم کوچکتر شد
نویسنده :مهدی بنی اسدی
افزایش بیسابقه تورم خوراکیها در ماههای اخیر، به یکی از جدیترین چالشهای معیشتی خانوارهای ایرانی تبدیل شده است. رشد نزدیک به ۹۰ درصدی قیمت مواد غذایی نشان میدهد فشار تورم مستقیماً بر ضروریترین بخش هزینههای زندگی وارد شده؛ بخشی که امکان حذف یا جایگزینی آن وجود ندارد. نان، برنج، گوشت، لبنیات و روغن با جهشهای قیمتی سنگین مواجه شدهاند و نتیجه آن، کوچکتر شدن محسوس سفره خانوار است.
طرح معیشتی یک میلیونی
اجرای طرح بسته معیشتی و کالابرگ یکمیلیون تومانی نهتنها نتوانسته نقش حمایتی مؤثری ایفا کند، بلکه از نگاه بسیاری از مردم، به نمادی از فاصله عمیق میان سیاستگذاری و واقعیت معیشت تبدیل شده است. یک میلیون تومان یارانه، با نرخهای فعلی ارز، معادل حدود ۶ دلار است؛ رقمی که در مقیاس جهانی، تنها معادل قیمت یک وعده غذا در McDonald’s محسوب میشود. این مقایسه برای افکار عمومی، بیش از آنکه اقتصادی باشد، تحقیرآمیز و بیاحترام به شأن زندگی ایرانیان تلقی میشود.
مسأله فقط ناکافی بودن رقم یارانه نیست. همزمانی اجرای این طرح با حذف ارز ترجیحی، افزایش هزینههای تولید و تشدید شوکهای سمت عرضه، عملاً به افزایش شدید قیمت خوراکیها دامن زده است. در عمل، بستهای که قرار بود فشار معیشتی را کاهش دهد، در برابر موج گرانیها خنثی شده و حتی از طریق تقویت انتظارات تورمی و ارسال سیگنالهای قیمتی، به تشدید افزایش قیمتها کمک کرده است.
شکاف میان مبلغ کالابرگ و قیمت واقعی کالاهای اساسی بهوضوح قابل مشاهده است. وقتی قیمت یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج وارداتی به بیش از ۲.۵ میلیون تومان میرسد، کالابرگ یکمیلیونی حتی توان پوشش یک قلم کالای اساسی را هم ندارد. نتیجه روشن است: یارانه اسمی پرداخت میشود، اما قدرت خرید واقعی سقوط میکند.
محدودیتهای اجرایی کالابرگ
از سوی دیگر، محدودیتهای اجرایی کالابرگ، از جمله قابل استفاده نبودن در همه فروشگاهها، پوشش ندادن کامل کالاهای اساسی و دشواری استفاده برای سالمندان و افراد دارای معلولیت، اثرگذاری این سیاست را بیش از پیش کاهش داده است. نبود یک مرجع واحد و شفاف برای اطلاعرسانی نیز به سردرگمی مردم و کاهش اعتماد عمومی دامن زده است.
در مجموع، تجربه ماههای اخیر نشان میدهد که بستههای معیشتی محدود و مقطعی، در غیاب کنترل پایدار تورم، ثبات اقتصادی و هماهنگی سیاستهای ارزی و حمایتی، نهتنها راهحل نیستند، بلکه میتوانند به عاملی برای تشدید فشار معیشتی تبدیل شوند. تورم خوراکیها امروز بهروشنی ثابت کرده است که یارانههای حداقلی و نمادین، توان مقابله با بحران واقعی معیشت را ندارند و ادامه این مسیر، تنها به کوچکتر شدن سفره مردم منجر خواهد شد.
جزئیات رسمی تورم خوراکیها در دی ماه ۱۴۰۴
بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، متوسط قیمت کالاهای خوراکی منتخب در مناطق شهری کشور در دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد که روغن خوراکی با افزایش حدود ۷۸ درصدی در صدر بیشترین رشد قیمت قرار دارد. پس از آن، تخممرغ، برنج خارجی و مرغ بیشترین افزایش قیمت را در این ماه تجربه کردهاند.
- نان و غلات
در این گروه، اقلام زیر بیشترین افزایش قیمت نسبت به ماه قبل را ثبت کردهاند:
- برنج خارجی درجه یک: ۳۷.۴ درصد
- برنج ایرانی درجه یک: ۱۰.۳ درصد
- شیرینی خشک: ۱۰.۲ درصد
- گوشت قرمز، سفید و فرآوردههای آن
- بیشترین افزایش قیمت در این گروه مربوط به:
- مرغ ماشینی: ۲۹ درصد
- گوشت گاو یا گوساله: ۱۶ درصد
- گوشت گوسفند: ۱۵.۱ درصد
- لبنیات، تخممرغ و انواع روغن
- این گروه بیشترین فشار قیمتی را تجربه کرده است:
- روغن نباتی جامد: ۷۸.۶ درصد
- روغن مایع: ۷۷.۱ درصد
- تخممرغ ماشینی: ۴۸.۶ درصد
- پنیر ایرانی پاستوریزه: ۱۷.۴ درصد
- ماست پاستوریزه: ۱۲.۷ درصد
- شیر پاستوریزه: ۱۱.۵ درصد
- میوه و خشکبار
بیشترین افزایش قیمت در این گروه مربوط به:
- انار: ۱۳ درصد
- مغز بادام درختی: ۹.۶ درصد
- کشمش پلویی: ۸.۵ درصد
- مغز گردو: ۸.۲ درصد
- پسته: ۷.۸ درصد
- بیشترین کاهش قیمت:
- خربزه: ۳.۲- درصد
- سبزیجات و حبوبات
- در این گروه:
- هویج فرنگی: ۱۷.۱ درصد
- بادمجان: ۱۵.۶ درصد
- قارچ: ۸.۶ درصد
- پیاز: ۶.۷ درصد
- بیشترین کاهش قیمت:
- گوجهفرنگی: ۷.۷- درصد
- قند و شکر، آشامیدنیها و سایر خوراکیها
- شکر: ۱۱.۳ درصد
- قند: ۹.۱ درصد
- چای خارجی بستهای و سس گوجهفرنگی: ۶.۱ درصد
