جنگ چگونه کسب‌وکارها را به رکود کشاند؟

اسفندماه در سال‌های گذشته همواره یکی از پررونق‌ترین دوره‌های اقتصادی کشور محسوب می‌شد؛ زمانی که خریدهای نوروزی، بازارها را از رکود خارج می‌کرد و بسیاری از کسب‌وکارها بخش مهمی از درآمد سالانه خود را در همین بازه به دست می‌آوردند.

بااین‌حال اسفند ۱۴۰۴ شرایط متفاوتی را تجربه می‌کند. هم‌زمان با آغاز دور تازه درگیری‌ها و افزایش نا اطمینانی‌های اقتصادی، بازارها با رکودی کم‌سابقه روبه‌رو شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که بسیاری از واحدهای صنفی تعطیل‌شده‌اند، رفت‌وآمدهای شهری کاهش‌یافته و تقاضا برای خریدهای غیرضروری به حداقل رسیده است.

شما می‌توانید آخرین تحلیل‌های بازارهای مالی و آخرین خبرهای بازارهای مالی در سایت رویال کلاب یا با قرار دادن شماره همراه خود در بخش پایین از طریق کانال اطلاع رسانی رویال کلاب دریافت کنید.

ثبت اطلاعات تماس

آغاز جنگ و تغییر الگوی تقاضا

با آغاز دومین حمله اسرائیل به ایران در نهم اسفند، بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های اقتصادی به حالت تعلیق درآمد. در روزهای نخست، نگرانی‌های عمومی موجب افزایش تقاضا برای برخی کالاهای اساسی مانند برنج، کنسرو، آب، ماکارونی و روغن شد و در برخی فروشگاه‌ها ازدحام‌هایی شکل گرفت. همچنین نانوایی‌ها در دو روز ابتدایی با صف‌های طولانی مواجه بودند.

در همین زمان، بخشی از ساکنان کلان‌شهرها به‌ویژه تهران، به شهرهای کوچک‌تر یا شهرستان‌ها رفتند. این جابه‌جایی جمعیتی باعث شد تقاضا برای کالاهای اساسی در شهرهای مقصد افزایش یابد و بازارها برای مدتی کوتاه با فشار تقاضا مواجه شوند.

محدودیت صادرات محصولات غذایی

به گزارش دنیای اقتصاد، سازمان توسعه تجارت اعلام کرد صادرات برخی محصولات کشاورزی از جمله تخم‌مرغ، سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی و خرمای مضافتی تا اطلاع ثانوی ممنوع شده است. این تصمیم در چارچوب سیاست‌های تنظیم بازار وزارت جهاد کشاورزی اتخاذ شده و به گمرکات کشور ابلاغ شده است.

در همین حال، خبرگزاری فارس نیز گزارش داده است که با تصمیم دولت و با هدف تأمین نیازهای اساسی مردم در شرایط کنونی کشور، صادرات تمامی محصولات غذایی و کشاورزی تا اطلاع ثانوی ممنوع اعلام شده است.

کمبود برخی اقلام و شکل‌گیری بازار سیاه

درحالی‌که کالاهای اساسی در دسترس مردم قرار دارند، برخی داروها در داروخانه‌ها با کمبود مواجه شده‌اند. این داروها الزاماً مربوط به بیماری‌های خاص نیستند و همین موضوع نگرانی‌هایی را در میان بیماران ایجاد کرده است.

از سوی دیگر، محدودیت‌های اینترنتی موجب شکل‌گیری بازار سیاه فروش وی‌پی‌ان شده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد بسته‌هایی با حجم پنج گیگابایت تا حدود ۲.۵ میلیون تومان به فروش می‌رسند. قطع اینترنت همچنین ارتباط تجاری میان صادرکنندگان و واردکنندگان را با اختلال مواجه کرده و روند برخی معاملات خارجی را کند کرده است.

رکود در مراکز خرید و کاهش رفت‌وآمد شهری

در مراکزخرید، وضعیت به چه شکل است؟ در ادامه باهم بررسی می‌کنیم.

تعطیلی گسترده بازارها

یکی از نشانه‌های اصلی رکود اقتصادی این روزها، کاهش محسوس رفت‌وآمد در سطح شهر تهران است. بسیاری از پاساژها، بازارهای بزرگ و مراکز خرید در هفته نخست جنگ تعطیل بودند و برخی از آن‌ها تنها پس از پایان تعطیلات موقت فعالیت خود را از سر گرفتند.

تغییر وضعیت حمل‌ونقل شهری

در روزهای ابتدایی درگیری‌ها، کرایه تاکسی‌های اینترنتی به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت؛ اما با کاهش رفت‌وآمد و افت تقاضا، قیمت‌ها به تدریج به سطح پیشین بازگشت.

آینده کسب‌وکارها در سایه نااطمینانی

در شرایط کنونی بسیاری از خانوارها خریدهای خود را به نیازهای روزمره محدود کرده‌اند و خریدهای معمول پایان سال و نوروز تا حد زیادی متوقف شده است. این وضعیت فشار قابل‌توجهی بر کسب‌وکارها وارد کرده و به‌ویژه برای مشاغل کوچک و خرده‌فروشی‌ها چالش‌های جدی ایجاد کرده است.

کسب‌وکارهای آنلاین نیز در سال ۱۴۰۴ با سه شوک عمده شامل قطعی اینترنت در جریان جنگ ۱۲ روزه، اعتراضات دی‌ماه و درگیری‌های اخیر مواجه شده‌اند. تداوم این شرایط باعث شده برخی شرکت‌ها ناچار به تعدیل نیرو شوند؛ موضوعی که احتمالاً در آمار بیکاری زمستان ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵ نمایان خواهد شد.

اسفندی متفاوت برای اقتصاد ایران

به نظر می‌رسد اسفند امسال از نظر رکود اقتصادی یکی از کم‌سابقه‌ترین دوره‌های سال‌های اخیر باشد. کاهش تقاضای مصرفی، تعطیلی بخشی از بازارها و نااطمینانی ناشی از شرایط جنگی، موجب شده پایان سال ۱۴۰۴ برخلاف روال معمول، به‌جای رونق اقتصادی با رکود همراه شود. بسیاری از فعالان اقتصادی امیدوارند با روشن شدن وضعیت جنگ تا آغاز سال جدید، امکان بازگشت تدریجی ثبات به فضای کسب‌وکار فراهم شود.