جهش تورمی فصل بهار؛ سه موتور اصلی افزایش قیمت‌ها

بر اساس تازه‌ترین آمار بانک مرکزی، نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در فروردین ۱۴۰۵ به ۶۷ درصد رسیده که بالاترین رکورد ثبت‌شده در تاریخ آمارهای رسمی این نهاد است. این تورم بی‌سابقه در شرایطی رقم خورده که بررسی‌ها نشان می‌دهد سه گروه «بهداشت و درمان»، «دخانیات» و «ارتباطات» بیشترین اثر را بر رشد سطح عمومی قیمت‌ها داشته‌اند. همزمان، تشدید ریسک‌های سیاسی و افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی طی ماه‌های اخیر نیز به تقویت انتظارات تورمی دامن زده است.

شما می‌توانید آخرین تحلیل‌های بازارهای مالی و آخرین خبرهای بازارهای مالی در سایت رویال کلاب یا با قرار دادن شماره همراه خود در بخش پایین از طریق کانال اطلاع رسانی رویال کلاب دریافت کنید.

روند صعودی تورم بهاری

در ادامه، به عوامل موثر بر روند تورم نگاهی خواهیم داشت.

رکوردشکنی تاریخی تورم

داده‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد نرخ ۶۷ درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه فروردین، از رکورد قبلی در فروردین ۱۴۰۲ (با ۶۲.۴ درصد) نیز فراتر رفته است. با وجود ثبت تورم‌های سالانه بسیار بالا در دهه ۱۳۲۰، در هیچ دوره‌ای پس از آن، اقتصاد ایران چنین سطحی از تورم نقطه‌ای را تجربه نکرده است.

نقش تشدید تنش‌ها

افزایش نااطمینانی، فشار بر بازار ارز و رشد انتظارات تورمی در پی تشدید تنش‌های خارجی، از مهم‌ترین دلایل شتاب‌گیری تورم طی ماه‌های اخیر عنوان می‌شود. همزمان، محدودیت‌های تجاری و اختلال در واردات برخی کالاها، اثرات قابل توجهی بر قیمت کالاهای مصرفی گذاشته است.

سه گروه اثرگذار بر تورم فروردین

در فروردین ۱۴۰۵، سه گروه اثرگذار بر تورم بودند.

بهداشت و درمان؛ رشد کم‌سابقه هزینه‌ها

در فروردین ۱۴۰۵ تورم ماهانه گروه بهداشت و درمان به ۱۵.۶ درصد رسید؛ جهشی که ریشه آن را در افزایش شدید قیمت دارو و خدمات درمانی می‌توان مشاهده کرد. نیاز حیاتی مردم به این کالاها و خدمات نیز باعث شده اثر افزایش قیمت‌ها به‌صورت مستقیم و فوری بر معیشت خانوارها وارد شود.

دخانیات؛ اثر همزمان نرخ ارز و مالیات

تورم ماهانه گروه دخانیات در فروردین سال گذشته ۱۱.۳ درصد بود و در ماه‌های بعد نوسانات قابل‌توجهی را تجربه کرد. افزایش وارداتی‌بودن مواد اولیه، رشد نرخ ارز، محاصره بنادر و همچنین اجرای بخشنامه مالیات ۹۰ درصدی بر برخی محصولات دخانی، از عوامل جهش قیمتی در این حوزه بوده‌اند.

ارتباطات؛ جهش ناگهانی پس از یک دوره ثبات

گروه ارتباطات در سال ۱۴۰۴ رفتاری نسبتاً باثبات داشت، اما در فروردین ۱۴۰۵ با تورم ماهانه ۲۰ درصدی مواجه شد؛ افزایشی که به‌دلیل اصلاحات قیمتی و به‌روزرسانی تعرفه‌ها رخ داده است.

مقایسه تورم کالا و خدمات

تورم بر کالاها و خدمات تاثیرهای متفاوتی داشته است که در ادامه بررسی شده است.

کالاها؛ فشار شدیدتر بر سبد مصرفی

تورم نقطه‌به‌نقطه کالاها در فروردین به ۶۵.۸ درصد رسیده؛ رقمی که نشان می‌دهد کالاهای اساسی از پاییز ۱۴۰۴ تا ابتدای ۱۴۰۵ با بالاترین سرعت در حال افزایش قیمت بوده‌اند. تورم ماهانه این گروه نیز در فروردین ۹.۵ درصد ثبت شده است.

خدمات؛ تثبیت در سطح بالا

برخلاف کالاها، تورم در بخش خدمات روندی باثبات‌تر اما همچنان بالا داشته است. تورم نقطه‌ای خدمات در فروردین به ۳۶.۹ درصد رسید و تورم ماهانه آن ۳.۸ درصد گزارش شده است. این ارقام بیانگر فشار پایدار هزینه‌های خدماتی بر خانوارهاست.

راهکارهای مهار تورم

اقدامات کوتاه‌مدت

به باور کارشناسان، نخستین گام برای مهار تورم، کاهش ریسک‌های سیاسی و خارجی است. هرگونه بهبود در روابط بین‌المللی و کاهش تنش‌های امنیتی می‌تواند به ثبات نرخ ارز، کاهش انتظارات تورمی و آرام‌گرفتن بازارها کمک کند.

اصلاحات بلندمدت

در بلندمدت، کنترل پایدار تورم نیازمند اقداماتی اساسی است:

    کنترل کسری بودجه مزمن

    تقویت انضباط مالی دولت

    اصلاحات در نظام بانکی و کاهش ناترازی‌ها

    بازنگری در نظام یارانه‌ها و ارتقای بهره‌وری

    جلوگیری از وابستگی دولت به خلق نقدینگی برای جبران هزینه‌ها