فریب یا خبردرمانی بانک مرکزی برای مهار دلار ۲۰۰ هزار تومانی؟ 

به نقل از شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، خبرآنلاین و بنکر، مرحله جدید عرضه اسکناس دلار در شبکه بانکی آغاز شده و نرخ فروش ارز به سطوح بازار آزاد نزدیک شده است. در این طرح، اشخاص حقیقی امکان خرید تا سقف هزار دلار و اشخاص حقوقی تا سقف ۵ هزار دلار را دارند. بانک مرکزی نیز در مرحله نخست ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس برای پاسخ به تقاضای بازار اختصاص داده و اعلام کرده است در صورت افزایش تقاضا، میزان عرضه می‌تواند افزایش پیدا کند. این سیاست پس از آن اجرایی شد که نرخ دلار در ابتدای هفته به محدوده ۲۰۰ هزار تومان و بالاتر رسید و افزایش انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی، فشار بیشتری بر بازار ارز وارد کرد.

دسترسی لحظه‌ای به چارت و داده‌های بازار

دسترسی به قیمت لحظه‌ای ارزهای دیجیتال، فارکس و طلای جهانی همراه با نمودارهای تحلیلی

مشاهده چارت قیمت‌ها

دلار بانکی با نرخ پایه ۱۹۵ هزار تومان

فروش اسکناس دلار در شبکه بانکی با نرخ پایه حدود ۱۹۵ هزار تومان آغاز شده است. در همین مقطع، دلار در بازار آزاد حوالی ۱۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان معامله می‌شد و در نتیجه فاصله نرخ پایه بانکی با بازار آزاد به حدود ۳ هزار و ۵۰۰ تومان رسید. البته نرخ ۱۹۵ هزار تومان، نرخ پایه است و با احتساب کارمزدهای مربوط، مبلغ نهایی پرداختی متقاضی می‌تواند کمی بالاتر باشد. این موضوع نشان می‌دهد برخلاف برخی برداشت‌های اولیه، عرضه جدید به معنای فروش گسترده ارز با قیمتی بسیار پایین‌تر از بازار نیست.

خبری از ارزپاشی ارزان نیست

در دوره‌های گذشته، یکی از روش‌های کنترل بازار ارز، عرضه دلار با نرخ‌هایی به‌مراتب پایین‌تر از بازار آزاد بود. چنین سیاستی در کوتاه‌مدت می‌توانست قیمت را کاهش دهد، اما فاصله زیاد میان نرخ رسمی و آزاد، زمینه شکل‌گیری تقاضای اضافی، صف خرید و رانت را فراهم می‌کرد.

در سیاست فعلی، نرخ فروش اسکناس به قیمت بازار نزدیک شده و هدف اصلی، افزایش عرضه و جلوگیری از تشدید شکاف میان عرضه و تقاضاست. به همین دلیل، سیاست جدید را می‌توان نوعی مداخله بازارمحور دانست که به جای تعیین دستوری یک نرخ بسیار پایین، تلاش می‌کند از طریق افزایش دسترسی به اسکناس، فشار تقاضا را کنترل کند.

تفاوت نرخ حواله و اسکناس

یکی از دلایل شکل‌گیری تصور «دلار ارزان» در روزهای گذشته، مقایسه نرخ فروش اسکناس با نرخ‌های اعلام‌شده در مرکز مبادله بود.

اما نرخ‌های پایین‌تر مرکز مبادله عمدتاً مربوط به حواله‌های ارزی است و نمی‌توان آنها را مستقیماً با نرخ فروش اسکناس در شبکه بانکی مقایسه کرد. مرکز مبادله از دی‌ماه سال گذشته نرخ اسکناس را به شکل سابق اعلام نمی‌کند. بنابراین استفاده از نرخ حواله برای محاسبه اختلاف قیمت اسکناس می‌تواند منجر به برآوردهای نادرست شود.

۵۰۰ میلیون دلار از کجا تأمین شد؟

یکی از پرسش‌های اصلی درباره عرضه جدید، منبع تأمین ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس است. براساس توضیحات منتشرشده از سوی مسئولان ارزی، بخشی از این منابع طی ماه‌های گذشته از بازار داخلی جمع‌آوری شده است. از دی‌ماه سال گذشته تاکنون حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار اسکناس در چارچوب سیاست‌های ارزی خریداری شده، در حالی که میزان عرضه در این دوره حدود ۳۰۰ میلیون دلار بوده است.

در نتیجه، خالص ذخایر اسکناس از این محل حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار افزایش یافته و بخشی از عرضه اخیر از همین منابع تأمین شده است. بنابراین عرضه ۵۰۰ میلیون دلاری را نمی‌توان لزوماً به معنای برداشت مستقیم و جدید از ذخایر استراتژیک ارزی کشور دانست.

سقف خرید دلار با کارت ملی چقدر است؟

براساس ضوابط اعلام‌شده، هر شخص حقیقی می‌تواند تا سقف هزار دلار اسکناس خریداری کند. برای اشخاص حقوقی نیز سقف خرید ۵ هزار دلار تعیین شده است. اگر تمام ۵۰۰ میلیون دلار مرحله نخست با سقف هزار دلار در اختیار اشخاص حقیقی قرار گیرد، این میزان از نظر تئوری می‌تواند پاسخگوی حدود ۵۰۰ هزار متقاضی باشد.

بانک صادرات فروش ارز را آغاز کرد

بانک صادرات ایران نیز فروش ارز را در تعدادی از شعب منتخب خود آغاز کرده است. شعب فردوسی، میدان استقلال، میدان جمهوری و چهارراه قائم‌مقام از جمله شعب اعلام‌شده برای اجرای این طرح هستند. تأمین ارز در این شعب براساس ضوابط بانک مرکزی انجام می‌شود و مراجعه به شعب به معنای فروش ارز بدون محدودیت نیست.

عرضه جدید چگونه بازار را آرام کرد؟

پیش از آغاز عرضه جدید، نرخ دلار در برخی معاملات به سطوح بالاتر از ۲۰۰ هزار تومان رسیده بود. پس از اعلام افزایش عرضه اسکناس، روند صعودی بازار متوقف شد و نرخ فروش دلار در برخی صرافی‌ها از محدوده ۲۰۲ هزار تومان تا حدود ۱۹۵ هزار تومان کاهش یافت. حتی برخی عرضه‌کنندگان برای جذب مشتری، نرخ‌هایی در محدوده ۱۹۲ هزار تومان اعلام کردند. نرخ تتر نیز در ادامه در محدوده ۱۹۶ تا ۱۹۸ هزار تومان نوسان کرد.

این تغییرات نشان می‌دهد افزایش عرضه در کوتاه‌مدت توانسته بخشی از انتظارات افزایشی را تعدیل و از ادامه رشد شتابان قیمت ارز جلوگیری کند.

تقاضای احتیاطی همچنان مهم است

افزایش اخیر نرخ دلار را نمی‌توان صرفاً با کمبود اسکناس در بازار توضیح داد. در شرایط افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی و سیاسی، بخشی از خانوارها و بنگاه‌ها برای حفظ ارزش دارایی یا پوشش ریسک‌های آینده، تقاضای خود برای ارز را افزایش می‌دهند. به این نوع تقاضا، تقاضای احتیاطی گفته می‌شود.

در چنین شرایطی، حتی با ثابت ماندن عرضه، رشد ناگهانی تقاضا می‌تواند باعث جهش قیمت شود. سیاست فعلی بانک مرکزی تلاش می‌کند با افزایش دسترسی به اسکناس، مانع از انباشته شدن این تقاضا در بازار آزاد شود.

بازار طلا نیز وارد اصلاح شد

آرام‌تر شدن بازار ارز همزمان با کاهش قیمت در بازار طلا نیز بوده است. به طوری که قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به محدوده ۲۱ میلیون و ۵۳۸ هزار تومان رسید و سکه طرح جدید نیز در حوالی ۲۱۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان معامله شد.

نیم‌سکه نیز در محدوده ۱۰۹ میلیون تومان و ربع‌سکه در سطح حدود ۵۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان قرار گرفت.

با این حال، ادامه روند بازار طلا همچنان علاوه بر نرخ ارز داخلی، به قیمت جهانی طلا و انتظارات تورمی وابسته است. در مجموع، سیاست جدید بانک مرکزی را بیش از آنکه بتوان «فروش دلار ارزان» یا «ارزپاشی» دانست، باید تلاشی برای افزایش عرضه، مدیریت تقاضای احتیاطی و کاهش التهاب کوتاه‌مدت بازار ارز ارزیابی کرد.

جمع بندی

بانک مرکزی با آغاز عرضه ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس و تعیین نرخ پایه حدود ۱۹۵ هزار تومان، تلاش کرده با افزایش عرضه و کنترل تقاضای احتیاطی، از رشد بیشتر قیمت دلار جلوگیری کند. این اقدام برخلاف «ارزپاشی ارزان» گذشته، نرخ ارز را نزدیک به بازار آزاد تعیین کرده و هدف آن بیشتر کاهش التهاب و شکاف عرضه و تقاضاست. همچنین بخشی از ارز عرضه‌شده از اسکناس‌هایی تأمین شده که در ماه‌های گذشته از بازار داخلی خریداری شده‌اند. در نتیجه، کاهش موقت نرخ دلار و طلا نشان می‌دهد این سیاست در کوتاه‌مدت اثرگذار بوده، اما برای مهار پایدار دلار ۲۰۰ هزار تومانی، عوامل بنیادی اقتصادی و انتظارات تورمی همچنان تعیین‌کننده‌اند.

دسترسی لحظه‌ای به چارت و داده‌های بازار

دسترسی به قیمت لحظه‌ای ارزهای دیجیتال، فارکس و طلای جهانی همراه با نمودارهای تحلیلی

مشاهده چارت قیمت‌ها