تور منطقه‌ای اردوغان هم‌زمان با بحران هرمز و رقابت بر سر کریدورهای جدید

به گزارش فایننشال تایمز و میدل‌ایست‌آی، تشدید ناامنی در مسیرهای سنتی انرژی و تجارت، به‌ویژه در تنگه هرمز، ترکیه را به حرکت سریع‌تری برای فعال‌سازی کریدورهای جایگزین و تثبیت موقعیت خود به‌عنوان هاب انرژی و بازرگانی اوراسیا واداشته است. آنکارا تلاش دارد از فضای جدید ژئوپلیتیکی برای توسعه شبکه‌های نفت، گاز و ترانزیت کالا بهره‌برداری کند.

شما می‌توانید آخرین تحلیل‌های بازارهای مالی و آخرین خبرهای بازارهای مالی در سایت رویال کلاب یا با قرار دادن شماره همراه خود در بخش پایین از طریق کانال اطلاع رسانی رویال کلاب دریافت کنید.

ثبت اطلاعات تماس

مسیر TRIPP طرح موردحمایت آمریکا برای اتصال دوباره قفقاز

ترکیه پس از ۳۲ سال آماده بازگشایی مرز آلیجان با ارمنستان است؛ اقدامی که بخشی از طرح موسوم به «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بین‌المللی» (TRIPP) به شمار می‌رود. این مسیر قرار است یک گذرگاه امن و سریع میان آسیا و اروپا ایجاد کند و فشار موجود بر گلوگاه‌هایی مانند تنگه هرمز را کاهش دهد.

تحلیلگران معتقدند تشدید اختلال در هرمز، فرصت تازه‌ای برای ترکیه ایجاد کرده تا سهم بیشتری از تجارت سه‌تریلیون‌دلاری آسیا – اروپا را جذب کند.

برنامه‌های انرژی ترکیه پس از اختلال در هرمز

• اتصال مستقیم نفت بصره به جیهان: آلپ‌ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی ترکیه، اعلام کرده است که آنکارا آماده است نفت جنوب عراق را از طریق اتصال میدان‌های بصره به خط لوله عراق – ترکیه مستقیماً به بندر جیهان منتقل کند. این مسیر نفت عراق را بدون عبور از هرمز به مدیترانه می‌رساند. کارشناسان عراقی می‌گویند فشار مالی ناشی از بحران هرمز احتمال اجرای این پروژه را برای بغداد افزایش داده است.
• احیای ایده خط لوله گاز قطر – ترکیه: مقام‌های ترکیه همچنین در حال بررسی دوباره طرح انتقال گاز قطر از مسیر عربستان، اردن و سوریه به ترکیه هستند؛ مسیری که در صورت احیا، صادرات گاز خلیج‌فارس را بدون اتکا به LNG و بدون گذر از هرمز ممکن می‌کند. این طرح از نگاه آنکارا یک گزینه استراتژیک برای تنوع‌بخشی به منابع گاز اروپا محسوب می‌شود.

کریدورهای رقیب در منطقه

• مسیر توسعه: پروژه «مسیر توسعه» که باهدف اتصال خلیج‌فارس به ترکیه و اروپا طراحی شده، هنوز در مرحله مطالعات و توافق‌های اولیه است و نیازمند سرمایه‌گذاری سنگین و عبور از مناطق ناپایدار عراق خواهد بود.
• کریدور میانی (TRIPP): آنکارا کریدور میانی را عملی‌تر و سریع‌تر می‌داند. شرکت‌های زیرساختی ترکیه در آذربایجان و ترکیه توسعه خطوط ریلی و مراکز لجستیک این مسیر را آغاز کرده‌اند. پیش‌بینی می‌شود ظرفیت حمل سالانه آن به ۲۰ میلیون تن برسد.
• بااین‌حال کندی حمل‌ونقل در دریای خزر، اختلاف استانداردهای ریلی و پیچیدگی‌های گمرکی، همچنان چالش‌های اصلی این مسیر هستند.
• فشارهای ژئوپلیتیکی: گذر این کریدور از ارمنستان و قفقاز جنوبی حساسیت روسیه را برانگیخته و مسکو نسبت به کاهش نقش خود در مسیرهای منطقه هشدار داده است. نزدیکی مسیر به مرزهای ایران و نیاز احتمالی به حمایت مالی و سیاسی آمریکا نیز از دیگر مواردی است که ریسک پروژه را بالا می‌برد.

احیای خط لوله فرا – کاسپین؛ مسیر جدید گاز ترکمنستان

یکی دیگر از محورهای سیاست انرژی ترکیه، پیگیری دوباره خط لوله فرا – کاسپین است که گاز ترکمنستان را از بستر دریای خزر به جمهوری آذربایجان و سپس به ترکیه منتقل می‌کند.

ترکمنستان توان صادرات سالانه تا ۸۰ میلیارد مترمکعب گاز را دارد، اما اجرای این پروژه نیازمند ساخت یک خط لوله زیردریایی حدود دو میلیارددلاری و توسعه گسترده زیرساخت‌های جانبی است. باوجود کاهش برخی موانع سیاسی، چالش‌های فنی و مالی همچنان پابرجاست.

جمع بندی

ترکیه تلاش دارد از بحران هرمز و تحولات منطقه‌ای برای تقویت جایگاه خود در نقشه انرژی و تجارت اوراسیا بهره گیرد. باوجود پیشرفت‌هایی در برخی پروژه‌ها، دستیابی به جایگاه «هاب منطقه‌ای» همچنان به سرمایه‌گذاری کلان، ثبات سیاسی و هماهنگی گسترده میان بازیگران منطقه وابسته است.