چگونه عملکرد یک تریدر را در لایو ترید ارزیابی کنیم؟ بررسی سود، زیان و ریسک

ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید زمانی معتبر است که کل کارنامه معاملاتی، از سود و زیان تحقق‌یافته تا افت سرمایه و حجم نمونه، در کنار هم بررسی شود، نه چند معامله سودده در یک جلسه.

چند معامله سودده در یک جلسه لایو ترید فارکس، لزوماً به معنای عملکرد خوب معامله‌گر نیست. برای ارزیابی دقیق، باید کارنامه معاملاتی او را در یک بازه مشخص بررسی کرد، نه اینکه فقط به چند معامله موفق توجه داشت. سود و زیان معاملات بسته‌شده، افت سرمایه، میانگین سود و زیان، نرخ برد، تعداد معاملات و میزان پایبندی به برنامه معاملاتی، از معیارهای مهم این ارزیابی هستند. بررسی هم‌زمان این شاخص‌ها تصویر روشن‌تری از عملکرد معامله‌گر ارائه می‌دهد. اگر جلسه‌های لایو ترید را دنبال می‌کنید و می‌خواهید عملکرد واقعی تریدر را بسنجید، این راهنما روش بررسی نتایج معاملاتی او را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهد.

لایو ترید رایگان روزانه با معامله‌گران حرفه‌ای

تحلیل و معامله روزانه در بازار واقعی با ارائه نقاط ورود و خروج، مدیریت ریسک و اجرای استراتژی‌های معاملاتی

شرکت در لایو ترید رایگان

برای ارزیابی تریدر در لایو ترید به چه بازه زمانی و چه تعداد معامله نیاز داریم؟

نتیجه یک معامله، یا حتی چند معامله پشت سر هم، معیار قابل اتکایی برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید به‌حساب نمی‌آید. هنگامی که اطلاعات کمی در دسترس باشند، شانس و نوسان‌های تصادفی بازار می‌توانند باعث شوند عملکرد واقعی یک روش معاملاتی را اشتباه ارزیابی کنید.

بیایید با یک مثال ساده شروع کنیم، فرض کنید سکه‌ای را دو بار پرتاب می‌کنید و هر دو بار شیر می‌آید. با این حال اگر دفعات بیشتری سکه را پرتاب کنید، می‌بینید که آن روی سکه هم مشخص می‌شود. این رویکرد در معامله‌گری هم صدق می‌کند، به‌طوری که چند نتیجه محدود، تصویر دقیقی از عملکرد یک استراتژی معاملاتی به شما نخواهد داد.

به تعداد معاملاتی که مبنای ارزیابی قرار می‌گیرند، حجم نمونه (Sample Size) گفته می‌شود. هرچه حجم نمونه معامله‌ها بزرگ‌تر باشد، اثر شانس بر نتیجه کمتر می‌شود و بهتر می‌توان فهمید که یک روش معاملاتی واقعاً کارآمد است یا خیر.

چند برد پشت سر هم ممکن است این تصور را ایجاد کند که روش معامله‌گر همیشه جواب می‌دهد. از طرف دیگر، چند باخت پیاپی نیز می‌تواند باعث شود معامله‌گر یک روش خوب را زود کنار بگذارد. به همین دلیل، برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید نباید فقط به یک جلسه نگاه کرد، بلکه باید نتایج او را در چند جلسه و شرایط مختلف بازار بررسی کرد.

• شرایط مختلف بازار: معامله‌ها باید در شرایط مختلف بازار، مثل روند صعودی یا نزولی، بازار رنج (خنثی) و دوره‌های پرنوسان یا کم‌نوسان انجام شده باشند. چون ممکن است یک روش معاملاتی در بازار صعودی یا نزولی خوب عمل کند، اما در بازار رنج و خنثی نتیجه متفاوتی داشته باشد.
• بازه زمانی معامله‌ها: معامله‌گران روزانه (Day Trader) معامله‌های بیشتری انجام می‌دهند و خیلی زودتر با شرایط مختلف بازار مواجه می‌شوند. برای آن‌ها بررسی معامله‌های ۳ تا ۶ ماه اخیر می‌تواند مناسب باشد. معامله‌گران نوسانی (Swing Trader) به‌طور معمول معامله‌های کمتری دارند و هر موقعیت را مدت بیشتری نگه می‌دارند. به همین دلیل برای بررسی عملکرد آن‌ها بازه ۱۲ تا ۲۴ ماهه انتخاب مناسب‌تری است.

همچنین، تعداد معامله‌های نمونه به نوع استراتژی و تعداد فرصت‌های ورود نیز بستگی دارد. استراتژی‌ای که در ماه فقط چند فرصت ورود دارد، برای ساختن یک نمونه معتبر به زمان بیشتری نیاز دارد. برای تشخیص شرایط بازار هنگام انجام هر معامله، می‌توانید بازه زمانی معاملات را در چارت رویال کلاب بررسی کنید.

سود و زیان تحقق‌یافته را چگونه ثبت کنیم؟

سود و زیان تحقق‌یافته (Realized PnL) نتیجه نهایی معامله‌ای است که بسته شده است. با بسته شدن معامله، سود یا زیان شناور آن قطعی می‌شود و موجودی حساب (Balance) را تغییر می‌دهد. در مقابل، سود و زیان تحقق‌نیافته یا شناور (Unrealized PnL) به معامله‌ای گفته می‌شود که هنوز باز است. این مقدار با تغییر قیمت بالا و پایین می‌شود و بر روی اکوئیتی (Equity) و مارجین آزاد حساب اثر می‌گذارد، اما تا زمانی که معامله بسته نشود، قابل برداشت نخواهد بود. برای مثال، سود معامله باز در پخش زنده ممکن است با تغییر قیمت کمتر شود یا حتی به زیان تبدیل شود.

به همین دلیل، سود تحقق‌یافته در معاملات معیار بهتری برای بررسی نتیجه معامله‌های انجام شده به حساب می‌آید. این عدد نشان می‌دهد که یک روش معاملاتی در عمل چه نتیجه‌ای داشته است.

به‌منظور محاسبه سود خالص، باید هزینه‌های معامله را هم در نظر بگیرید. این هزینه‌ها شامل اسپرد (Spread)، کمیسیون (Commission) و سوآپ (Swap) می‌شوند. سوآپ هزینه یا مبلغی است که بابت باز نگه داشتن معامله تا روز بعد محاسبه می‌شود.

برای مثال، اگر یک مینی‌لات از جفت‌ارز EUR/USD را در قیمت 1.0850 بخرید و در قیمت 1.0920 بفروشید، سود ناخالص شما ۷۰ دلار خواهد بود. اگر معامله دو روز باز بماند و ۱.۵ دلار سوآپ برای آن پرداخت کنید، سود خالص به ۶۸.۵ دلار می‌رسد. برای محاسبه ارزش پیپ و سود هر معامله هم می‌توانید از ماشین حساب فارکس رویال کلاب نیز استفاده کنید.

نتیجه معامله‌های بسته‌شده را با روشی یکسان در ژورنال معاملاتی (Trading Journal) ثبت کنید. این کار به شما کمک می‌کند در پایان هر دوره، گزارش عملکرد (Performance Report) تهیه کنید و نتیجه معامله‌ها را با هم مقایسه کنید. جدول زیر نمونه‌ای فرضی از چنین گزارشی است:

با این حال، سود تحقق‌یافته به‌تنهایی برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید کافی نیست. باید بررسی کنید که معامله‌گر برای رسیدن به این سود چه میزان ریسک پذیرفته است.

افت سرمایه (Drawdown) و ریسک هر معامله چه اطلاعاتی در اختیار ما قرار می‌دهند؟

افت سرمایه (Drawdown) میزان کاهش ارزش حساب از آخرین قله تا پایین‌ترین نقطه پس از آن است. برای مثال، اگر موجودی حساب از ۱۰,۵۰۰ دلار به ۹,۵۰۰ دلار برسد، افت سرمایه ۱,۰۰۰ دلار خواهد بود.

این شاخص معمولاً به‌صورت درصدی بیان می‌شود. در گزارش عملکرد باید مشخص باشد افت سرمایه بر اساس مبلغ محاسبه شده یا درصد. همچنین، افت سرمایه جاری را با بیشترین افت سرمایه (Maximum Drawdown) اشتباه نگیرید. اولی فاصله حساب از آخرین قله را نشان می‌دهد، درحالی‌که دومی بزرگ‌ترین افت ثبت‌شده در کل دوره است. افت سرمایه نشان می‌دهد حساب در مسیر معامله‌گری چه میزان کاهش ارزش را تجربه کرده است. افت زیاد می‌تواند نشانه ریسک بالا یا دشواری جبران زیان‌ها باشد.

عامل تعیین‌کننده در این میان، میزان ریسک هر معامله و اندازه موقعیت معاملاتی (Position Size) است. معامله‌گری با حساب ۱۰ هزار دلاری که در هر معامله ۱۰ درصد ریسک می‌کند، ممکن است با پنج زیان پیاپی نزدیک به نیمی از سرمایه خود را از دست بدهد. اگر همین معامله‌گر ریسک هر معامله را به ۲ درصد کاهش دهد، پنج زیان پیاپی حدود ۹٫۶ درصد از حسابش کم می‌کند. این زیان با چند معامله موفق و نسبت ریسک به ریوارد ۱ به ۲ تا حد زیادی جبران می‌شود.

برای ارزیابی معامله‌گر، باید بررسی کرد که آیا حد ضرر تعیین می‌کند، سقف ریسک مشخصی دارد و به قوانین مدیریت ریسک (Risk Management) پایبند می‌ماند یا خیر. در حساب‌های تأمین سرمایه، رعایت سقف زیان روزانه در پراپ نیز اهمیت دارد. سود و زیان نهایی به‌تنهایی برای ارزیابی ریسک کافی نیست و مسیر سرمایه (Equity Curve) نشان می‌دهد سرمایه در طول دوره چه افت‌وخیزهایی داشته است.

نرخ برد (Win Rate) را چگونه در کنار میانگین سود و زیان تفسیر کنیم؟

وین ریت در ترید نشان می‌دهد چند درصد از معامله‌های یک معامله‌گر با سود بسته شده‌اند. برای مثال، اگر معامله‌گری از ۱۰۰ معامله، ۶۰ مورد را با سود ببندد، وین ریت او ۶۰ درصد است. با این حال، نرخ برد بالا تضمینی برای سودآوری نیست. اگر سود معامله‌های موفق بسیار کوچک‌تر از زیان معامله‌های ناموفق باشد، حتی نرخ برد ۸۰ درصدی با میانگین سود ۱۰ دلار و میانگین زیان ۲۰۰ دلار به سودآوری پایدار نمی‌رسد. برای قضاوت درست، این شاخص‌ها را هم کنار نرخ برد بگذارید:

1. میانگین سود معامله‌ها (Average Win): میانگین سود معامله از تقسیم مجموع سود معامله‌های موفق بر تعداد آن‌ها به دست می‌آید. این عدد نشان می‌دهد هر معامله سودده به‌طور متوسط چقدر سود داشته است.
2. میانگین زیان معامله‌ها (Average Loss): میانگین زیان معامله از تقسیم مجموع زیان معامله‌های ناموفق بر تعداد آن‌ها محاسبه می‌شود. اگر میانگین زیان بالا باشد، ممکن است سود چندین معامله موفق را از بین ببرد.
3. نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward): این نسبت، میزان ریسک معامله را با سود احتمالی آن مقایسه می‌کند. برای مثال، اگر حد ضرر ۱۰۰ پیپ و حد سود ۳۰۰ پیپ باشد، نسبت ریسک به ریوارد ۱ به ۳ است. البته این نسبت بر اساس حد سود و حد ضرر تعیین شده در زمان ورود محاسبه می‌شود. در مقابل، نسبت میانگین سود به میانگین زیان نشان می‌دهد معامله‌های بسته شده در عمل چه نتیجه‌ای داشته‌اند.
4. ضریب سودآوری (Profit Factor): ضریب سودآوری در واقع از تقسیم مجموع سود معامله‌های سودده بر مجموع زیان معامله‌های زیان‌ده به دست می‌آید. برای مثال، اگر مجموع سودها ۲,۰۰۰ دلار و مجموع زیان‌ها ۱,۰۰۰ دلار باشد، ضریب سودآوری برابر با ۲ است. عدد بالاتر از ۱ نشان می‌دهد مجموع سودها از مجموع زیان‌ها بیشتر بوده است، اما به‌تنهایی پایداری عملکرد را تضمین نمی‌کند.
5. افت سرمایه (Drawdown): این شاخص کمک می‌کند میزان افت سرمایه را در کنار نرخ برد و میانگین سود و زیان بررسی کنید.

در نتیجه، نرخ برد تنها نشان‌دهنده این است که چند درصد از معامله‌ها سودده بوده‌اند. برای اینکه دقیقاً متوجه شوید یک روش معاملاتی در مجموع سودآور است یا خیر، باید اندازه سودها و زیان‌ها، ضریب سودآوری و افت سرمایه را نیز لحاظ کنید. شاخصی که نرخ برد را با اندازه سودها و زیان‌ها در یک عدد ترکیب می‌کند، امید ریاضی معاملات (Expectancy) نام دارد و میانگین نتیجه مورد انتظار هر معامله را نشان می‌دهد.

چه داده‌هایی برای قضاوت درباره عملکرد یک تریدر هنوز کافی نیستند؟

برخی نشانه‌ها در نگاه اول قانع‌کننده به نظر می‌رسند، اما برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید کافی نیستند. در شبکه‌های اجتماعی، محتوایی که واقعی و معتبر به نظر می‌رسد، همیشه قابل اعتماد نخواهد بود. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) نیز در هشدار رسمی خود به سرمایه‌گذاران درباره کلاهبرداری‌های سرمایه‌گذاری در شبکه‌های اجتماعی هشدار داده است. این هشدار نشان می‌دهد که نباید صرفاً بر اساس تصاویر بازدهی بالا یا ادعاهای منتشرشده در فضای مجازی تصمیم گرفت. 

بنابراین برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید، باید شواهد قابل بررسی و اطلاعاتی از نتیجه معامله‌های سودده و زیان‌ده او را هم در نظر گرفت. پیش از هر نتیجه‌گیری، اطلاعات زیر را به‌دقت بررسی کنید. هرکدام می‌توانند نشانه مثبتی باشند، اما به‌تنهایی برای ارزیابی کافی نیستند.

• چند معامله سودده متوالی: باید بدانید که چند معامله موفق اصلاً معیار قابل توجهی برای ارزیابی نخواهد بود و برای بررسی دقیق‌تر، نیاز دارید تعداد بیشتری از معامله‌ها را در شرایط مختلف بازار ارزیابی کنید.
• اسکرین‌شات یک سود بزرگ: کلاهبرداران ممکن است بازدهی‌های تاریخی ساختگی را در وب‌سایت‌های خود منتشر کنند و سودهای بالایی را نشان دهند. تصاویر حساب‌های سرمایه‌گذاری که ارزش آن‌ها به‌سرعت افزایش می‌یابد و سودهای بزرگی به دست می‌آورند، اغلب جعلی هستند. همچنین، وعده سود بالا با ریسک کم یا بدون ریسک، از نشانه‌های رایج کلاهبرداری است.
• یک جلسه موفق: ممکن است یک معامله‌گر تازه‌کار در این ماه موفق باشد، اما در ماه آینده موفق نباشد. پس سودآوری در یک جلسه معاملاتی، به‌تنهایی نشان‌دهنده عملکرد پایدار معامله‌گر نیست. برای ارزیابی بهتر، باید نتیجه معامله‌های او را در بازه‌های طولانی‌تر و شرایط متفاوت بازار بررسی کرد.
• سود شناور (Floating Profit): تا زمانی که یک موقعیت معاملاتی در بازار باز است، هرگونه تغییر قیمت به‌عنوان تغییر در سود یا زیان شناور در نظر گرفته می‌شود. بنابراین، سودی که هنگام باز بودن معامله نمایش داده می‌شود، نتیجه نهایی نیست. با تغییر قیمت، این سود ممکن است کمتر شود یا معامله وارد زیان شود.
• درصد سود بدون مشخص بودن ریسک: وعده بازدهی بالای سرمایه‌گذاری با ریسک کم یا بدون ریسک، از نشانه‌های رایج کلاهبرداری است. بنابراین، درصد سود به‌تنهایی معیار کافی برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر نیست. باید میزان ریسک پذیرفته‌شده، افت سرمایه و احتمال زیان را نیز بررسی کرد. 

زمانی که تریدر فقط بخشی از معامله‌های خود را نشان می‌دهد و معامله‌های ناموفق را کنار می‌گذارد، ارزیابی عملکرد او دشوارتر می‌شود. بررسی نمایش گزینشی معاملات در لایو ترید باعث می‌شود مخاطب تصویر کاملی از نتایج واقعی معامله‌گر نداشته باشد. از طرف دیگر، نحوه برخورد معامله‌گر با زیان‌ها نیز اهمیت دارد. بازبینی معامله ضررده در لایو ترید نشان می‌دهد که آیا او اشتباه‌های خود را بررسی می‌کند و از آن‌ها برای بهبود تصمیم‌های بعدی درس می‌گیرد یا خیر.

به بیان ساده‌تر، داده‌هایی که فقط بخشی از نتایج را نشان می‌دهند و اطلاعات مربوط به ریسک، هزینه‌ها یا معامله‌های زیان‌ده را نادیده می‌گیرند، برای قضاوت درباره عملکرد معامله‌گر کافی نیستند.

نمونه کارنامه، چرا یک تریدر با نرخ برد بالا ممکن است عملکرد ضعیفی داشته باشد؟

برای درک بهتر اینکه چرا نرخ برد به‌تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی عملکرد نیست، کارنامه دو معامله‌گر فرضی را مقایسه کنید:

در نگاه اول، تریدر اول با نرخ برد ۸۵ درصد عملکرد بهتری دارد، اما میانگین زیان او ۹ برابر میانگین سودش است. در مقابل، تریدر دوم از هر معامله سودده به‌طور میانگین ۱۲۰ دلار سود می‌گیرد و میانگین زیانش در معامله‌های ناموفق ۵۰ دلار است. برای مقایسه دقیق‌تر، نتیجه ۱۰۰ معامله فرضی هر دو تریدر را محاسبه می‌کنیم:

این مقایسه نشان می‌دهد که تریدر اول با وجود نرخ برد بالاتر، در مجموع زیان‌ده است. در مقابل، تریدر دوم با نرخ برد ۵۵ درصد، نتیجه مثبت‌تری دارد. بنابراین، نرخ برد پایین‌تر لزوماً به معنای عملکرد ضعیف‌تر نیست.

افت سرمایه نیز معیار مهم دیگری برای مقایسه است. در این مثال فرضی، افت سرمایه تریدر اول ۳۵ درصد و افت سرمایه تریدر دوم ۹ درصد است. پس از افت ۳۵ درصدی، حساب تریدر اول برای بازگشت به ارزش قبلی خود به حدود ۵۳٫۸۵ درصد بازدهی نیاز دارد. در مقابل، برای جبران افت ۹ درصدی حساب تریدر دوم، حدود ۹٫۹ درصد بازدهی لازم است.

توجه داشته باشید که ارقام افت سرمایه در این مثال فرضی و مستقل از محاسبات نرخ برد و میانگین سود و زیان هستند. همچنین، نتیجه خالص جدول پیش از کسر هزینه‌های معاملاتی محاسبه شده است. برای ارزیابی عملکرد واقعی، باید حجم نمونه، هزینه‌ها و روش محاسبه افت سرمایه را نیز در نظر گرفت. عملکرد گذشته هیچ معامله‌گری، سودآوری آینده او را تضمین نمی‌کند.

مهم‌ترین شاخص‌ها برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید

هر شاخص، بخشی از عملکرد معامله‌گر را نشان می‌دهد و به‌تنهایی برای ارزیابی عملکرد معامله‌گر در لایو ترید کامل کافی نیست. سود تحقق‌یافته و نرخ برد، نتیجه معاملات را مشخص می‌کنند. میانگین سود و زیان، میزان سود و زیان هر معامله را نشان می‌دهند. افت سرمایه میزان کاهش حساب و حجم نمونه، اعتبار نتایج به‌دست‌آمده را مشخص می‌کند.

کاربرگ ارزیابی عملکرد تریدر

پس از تماشای هر جلسه لایو ترید یا بررسی گزارش معاملاتی، این موارد را ثبت کنید:

• تعداد کل معاملات بررسی‌شده
• تعداد معاملات سودده و زیان‌ده
• سود تحقق‌یافته، یعنی سود خالص معاملات بسته‌شده پس از کسر هزینه‌ها
• میانگین سود معاملات موفق و میانگین زیان معاملات ناموفق
• بیشترین افت سرمایه در دوره بررسی
• بیشترین سود روزانه در دوره بررسی
• دلیل ورود، یعنی منطقی که معامله‌گر هنگام ورود اعلام کرده است
• میزان رعایت پلن معاملاتی

بیشترین سود روزانه را در کنار زیان روزانه و افت سرمایه بسنجید و تمام معامله‌های دوره را به ثبت برسانید. پس از هر جلسه لایو ترید، کاربرگ را تکمیل کنید تا ارزیابی دقیق‌تری از عملکرد تریدر داشته باشید.

جمع‌بندی

پاسخ این پرسش که چگونه عملکرد تریدر را ارزیابی کنیم، در کنار هم دیدن چند شاخص است، نه تکیه بر یک عدد یا یک جلسه موفق. ابتدا باید نمونه کافی از معاملات را در شرایط مختلف بازار بررسی کرد. سپس سود تحقق‌یافته را پس از کسر هزینه‌ها سنجید، نرخ برد را در کنار میانگین سود و زیان و ضریب سودآوری خواند و با افت سرمایه و ریسک هر معامله، هزینه رسیدن به این نتیجه را مشخص کرد. اسکرین‌شات سودهای بزرگ، سود شناور یا درصد سود بدون ریسک مشخص، هیچ‌کدام جای این داده‌ها را نمی‌گیرند.

پس از تماشای جلسه بعدی لایو ترید، به‌جای تمرکز بر نتیجه چند معامله، کاربرگ ارزیابی عملکرد تریدر را تکمیل کنید. این روش دید دقیق‌تری از عملکرد گذشته معامله‌گر به شما می‌دهد، بدون آنکه نتیجه معاملات آینده را تضمین کند.

منتورینگ شخصی – همراهی مطمئن در هزارتوی معامله‌گری

با خدمات منتورینگ شخصی رویال کلاب، مسیر پر پیچ و خم معامله‌گری را آسان‌تر، سریع‌تر و مطمئن‌تر طی کنید!

درخواست منتورینگ - CTA بلاگ

شماره موبایل

درخواست خدمات منتورینگ رایگان

سؤالات متداول