خلاصه خبر جنگ شش‌ماهه ایران و آمریکا فشار سنگینی بر اقتصاد ایران وارد کرده و پیامدهای آن در تورم، افزایش نرخ ارز، کاهش صادرات نفت و افت اشتغال دیده می‌شود. کاهش درآمدهای ارزی و نااطمینانی سیاسی نیز تقاضا برای دلار و طلا را افزایش داده و قدرت خرید خانوارها را کاهش داده است. در کنار ایران، آمریکا نیز با افزایش هزینه‌های نظامی و هزینه تأمین مالی دولت روبه‌رو شده و اختلال در تنگه هرمز بر بازار جهانی انرژی و تجارت اثر گذاشته است. در مجموع، جنگ علاوه بر خسارت نظامی، با افزایش هزینه زندگی و کاهش فعالیت اقتصادی، فشار قابل‌توجهی بر مردم و اقتصاد دو کشور وارد کرده است.
به نقل از خبرگزاری آسوشیتدپرس و با استناد به گزارش‌های اقتصادی منتشرشده درباره پیامدهای شش ماه جنگ ایران و آمریکا، آثار این درگیری اکنون بیش از هر زمان دیگری در شاخص‌های اقتصادی ایران دیده می‌شود. افزایش تورم، جهش نرخ ارز، کاهش صادرات نفت و افت اشتغال نشان می‌دهد هزینه جنگ از میدان نظامی عبور کرده و مستقیماً به اقتصاد و معیشت خانوارها رسیده است.
در حالی که اقتصاد جهانی برخلاف برخی پیش‌بینی‌های اولیه وارد رکود فراگیر نشده، توزیع هزینه‌های جنگ بسیار نابرابر بوده است. ایران در مرکز این فشار اقتصادی قرار دارد و در سوی دیگر، آمریکا نیز با افزایش هزینه‌های نظامی، رشد هزینه تأمین مالی و فشار بازار بدهی مواجه شده است.
اقتصاد ایران زیر فشار جنگ
مهم‌ترین اثر جنگ را می‌توان در ترکیب هم‌زمان تورم بالا، افزایش نرخ ارز و کاهش فعالیت اقتصادی مشاهده کرد. براساس آمارهای منتشرشده، تورم نقطه‌به‌نقطه ایران به محدوده ۸۹ درصد رسیده است. در همین مدت قیمت دلار نیز تا حوالی ۲۰۰ هزار تومان افزایش یافته و قدرت خرید خانوارها به‌شدت تحت فشار قرار گرفته است.
این شرایط به این معناست که حتی خانوارهایی که درآمد اسمی آنها افزایش پیدا کرده، در بسیاری از موارد با کاهش قدرت خرید واقعی مواجه شده‌اند. افزایش قیمت ارز نیز تنها به بازار دلار محدود نمی‌شود. بخش بزرگی از کالاهای مصرفی، مواد اولیه تولید، تجهیزات صنعتی، دارو و محصولات وارداتی به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از نرخ ارز تأثیر می‌گیرند. بنابراین هر موج جدید افزایش دلار می‌تواند با فاصله زمانی کوتاهی خود را در سطح عمومی قیمت‌ها نشان دهد.
صادرات نفت، یکی از مهم‌ترین نقاط فشار
یکی از اصلی‌ترین کانال‌های اثر جنگ بر اقتصاد ایران، کاهش صادرات نفت بوده است. پیش از آغاز جنگ، صادرات نفت خام و میعانات ایران بیش از ۲.۲ میلیون بشکه در روز گزارش شده بود. با تشدید محاصره دریایی و محدودیت‌های ایجادشده در مسیر صادرات، این رقم در مقاطعی به‌شدت کاهش پیدا کرد. کاهش صادرات نفت برای اقتصادی مانند ایران اهمیت زیادی دارد، زیرا بخشی از منابع ارزی دولت و عرضه ارز در اقتصاد از محل درآمدهای نفتی تأمین می‌شود.
هرچه درآمد ارزی کمتر شود، توان سیاست‌گذار برای مدیریت بازار ارز نیز محدودتر خواهد شد. در چنین شرایطی، افزایش تقاضای احتیاطی برای دلار می‌تواند فشار بیشتری به بازار وارد کند و خود به عاملی برای افزایش انتظارات تورمی تبدیل شود.
جنگ چگونه به بازار دلار منتقل می‌شود؟
اثر جنگ بر بازار ارز معمولاً از چند مسیر هم‌زمان شکل می‌گیرد. کاهش درآمدهای ارزی، افزایش نااطمینانی سیاسی، رشد تقاضا برای دارایی‌های امن و نگرانی از آینده تجارت خارجی می‌تواند تقاضا برای دلار و طلا را افزایش دهد. اگر این وضعیت با کاهش صادرات نفت همراه شود، فشار بر بازار ارز بیشتر خواهد شد. به همین دلیل تحولات جنگ را نمی‌توان جدا از روند دلار و طلا در ایران بررسی کرد.
بازار کار هم آسیب دید
پیامدهای جنگ تنها به تورم و بازار ارز محدود نمانده است. طبق داده‌های منتشرشده، تعداد شاغلان کشور نسبت به بهار سال گذشته حدود ۴۵۰ هزار نفر کاهش یافته و نرخ بیکاری نیز با افزایش ۱.۸ واحد درصدی به حدود ۹.۱ درصد رسیده است.
این آمار نشان می‌دهد بخشی از کسب‌وکارها تحت تأثیر نااطمینانی، کاهش تقاضا، مشکلات تأمین مواد اولیه و افزایش هزینه‌ها قرار گرفته‌اند. در شرایط جنگی معمولاً بنگاه‌ها سرمایه‌گذاری جدید را به تعویق می‌اندازند و برای کنترل هزینه‌ها محافظه‌کارتر می‌شوند. نتیجه این رفتار می‌تواند کاهش استخدام، توقف توسعه کسب‌وکارها و در برخی موارد تعدیل نیروی انسانی باشد.
خطر رشد منفی اقتصاد ایران
صندوق بین‌المللی پول رشد اقتصادی ایران در سال جاری را منفی ۵.۴ درصد پیش‌بینی کرده است. اگر این برآورد محقق شود، اقتصاد ایران هم‌زمان با تورم بسیار بالا با کوچک شدن تولید نیز مواجه خواهد شد. ترکیب رشد منفی و تورم بالا یکی از دشوارترین وضعیت‌ها برای سیاست‌گذاری اقتصادی است. در چنین شرایطی خانوارها با افزایش هزینه زندگی روبه‌رو می‌شوند، در حالی که فرصت‌های شغلی و درآمد واقعی نیز تحت فشار قرار می‌گیرد.
هرمز همچنان قلب معادله اقتصادی جنگ است
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال جنگ به اقتصاد ایران و جهان است. پیش از آغاز درگیری، به‌طور میانگین حدود ۱۳۰ کشتی در روز از این مسیر عبور می‌کردند، اما براساس گزارش‌های منتشرشده این رقم در ماه اوت به حدود ۱۵ کشتی در روز کاهش یافته است. کاهش تردد دریایی نه‌تنها صادرات ایران را تحت فشار قرار می‌دهد، بلکه هزینه بیمه، حمل‌ونقل و تجارت منطقه‌ای را نیز افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، اهمیت هرمز برای بازار جهانی انرژی باعث شده هرگونه تشدید تنش در این منطقه به‌سرعت در قیمت نفت منعکس شود.
نفت گران‌تر چه اثری بر ایران دارد؟
افزایش قیمت جهانی نفت در ظاهر می‌تواند برای یک کشور صادرکننده نفت مثبت باشد، اما زمانی که امکان صادرات محدود شود، افزایش قیمت لزوماً به معنای افزایش درآمد نیست. اگر ایران نتواند نفت بیشتری صادر کند، بخشی از مزیت افزایش قیمت جهانی از دست می‌رود. در مقابل، افزایش قیمت انرژی و حمل‌ونقل جهانی می‌تواند هزینه واردات کالا و مواد اولیه را برای ایران نیز افزایش دهد. یعنی اقتصاد ایران ممکن است هم‌زمان با محدودیت صادرات نفت، هزینه بیشتری برای تجارت خارجی خود پرداخت کند.
فشار جنگ به سفره خانوارها رسید
برای خانوار ایرانی مهم‌ترین پیامد جنگ در نهایت در قیمت کالاها دیده می‌شود. افزایش دلار، رشد هزینه حمل‌ونقل، افزایش قیمت مواد اولیه و محدودیت‌های تجاری می‌تواند به شکل مستقیم یا غیرمستقیم به قیمت مواد غذایی، کالاهای مصرفی و خدمات منتقل شود.
در چنین شرایطی دهک‌های پایین درآمدی فشار بیشتری تحمل می‌کنند، زیرا سهم غذا، مسکن و کالاهای ضروری در سبد هزینه آنها بالاتر است. این همان نکته‌ای است که آسوشیتدپرس نیز در بررسی پیامدهای جهانی جنگ بر آن تأکید دارد. هزینه جنگ برای همه یکسان نیست. برای گروهی ممکن است جنگ تنها به معنی کاهش بازده سرمایه‌گذاری باشد، اما برای یک خانوار کم‌درآمد می‌تواند به معنی حذف بخشی از مصرف روزمره باشد.
طلا و دلار دوباره به پناهگاه سرمایه تبدیل شدند
در اقتصاد ایران هر زمان نااطمینانی سیاسی افزایش پیدا می‌کند، بخشی از نقدینگی به سمت بازارهایی مانند دلار و طلا حرکت می‌کند. در ماه‌های گذشته نیز افزایش ریسک‌های سیاسی یکی از عوامل مهم رشد تقاضای احتیاطی در این بازارها بوده است. با این حال، روند آینده طلا و دلار تنها به جنگ وابسته نیست. سیاست ارزی بانک مرکزی، وضعیت صادرات نفت، حجم نقدینگی، تورم و مذاکرات سیاسی نیز می‌توانند مسیر بازار را تغییر دهند. به همین دلیل هرگونه کاهش جدی تنش می‌تواند بخشی از تقاضای هیجانی را تخلیه کند، در حالی که تشدید درگیری ممکن است بار دیگر انتظارات تورمی و تقاضای سرمایه‌ای را افزایش دهد.
آمریکا هم از هزینه‌های جنگ مصون نماند
اگرچه فشار اقتصادی جنگ بر ایران شدیدتر بوده، آمریکا نیز بدون هزینه از این درگیری عبور نکرده است. براساس گزارش‌های منتشرشده، هزینه مستقیم جنگ برای آمریکا به ده‌ها میلیارد دلار رسیده است. هم‌زمان بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا در ماه‌های اخیر تا محدوده ۴.۶ درصد افزایش یافته است. بالا رفتن بازده اوراق به این معناست که دولت آمریکا باید برای تأمین مالی بدهی عظیم خود سود بیشتری پرداخت کند.
جنگ چگونه به بدهی آمریکا رسید؟
آمریکا برای تأمین کسری بودجه خود به فروش گسترده اوراق خزانه وابسته است. افزایش قیمت انرژی و نگرانی‌های تورمی ناشی از جنگ می‌تواند سرمایه‌گذاران را وادار کند بازده بیشتری برای خرید این اوراق مطالبه کنند. در نتیجه بخشی از هزینه جنگ از طریق افزایش هزینه استقراض دولت آمریکا به اقتصاد این کشور بازمی‌گردد.
البته نمی‌توان تمام افزایش بازده اوراق را به جنگ ایران نسبت داد. بدهی سنگین دولت، سیاست فدرال رزرو، کسری بودجه و وضعیت تورم نیز در این روند نقش دارند.
آیا بازار اوراق زمان حمله بعدی را نشان می‌دهد؟
نمودار بازده اوراق خزانه‌داری نمی‌تواند زمان حمله احتمالی بعدی آمریکا به ایران را مشخص کند. تصمیم نظامی حاصل مجموعه‌ای از ملاحظات سیاسی، امنیتی، اقتصادی و نظامی است. با این حال، افزایش هزینه تأمین مالی می‌تواند قدرت مانور دولت آمریکا را کاهش دهد. واشنگتن برای ورود به یک مرحله پرهزینه‌تر از جنگ، ترجیح می‌دهد قیمت انرژی کنترل‌شده، تورم پایین‌تر، بازارهای مالی باثبات‌تر و هزینه استقراض کمتری داشته باشد.
جنگ برای هیچ‌کدام رایگان نیست
شش ماه پس از آغاز درگیری، اقتصاد ایران یکی از اصلی‌ترین میدان‌های اثرگذاری جنگ شده است. تورم بالا، افزایش نرخ ارز، کاهش صادرات نفت، افت اشتغال و خطر رشد منفی نشان می‌دهد هزینه جنگ به‌طور مستقیم وارد زندگی اقتصادی مردم شده است.
در سوی دیگر، آمریکا نیز با افزایش هزینه نظامی و فشار بیشتر بر بازار بدهی مواجه است. اقتصاد جهانی هم از مسیر نفت، حمل‌ونقل، کودهای شیمیایی و مواد غذایی هزینه این درگیری را پرداخت می‌کند. نتیجه روشن است. جنگ تنها در میدان نظامی جریان ندارد. بخشی از مهم‌ترین نبرد آن در بازار ارز، بودجه دولت‌ها، قیمت انرژی و سفره خانوارها دیده می‌شود.
جمع بندی
شش ماه درگیری ایران و آمریکا نشان داده که آثار جنگ بسیار فراتر از میدان نظامی بوده و به طور مستقیم اقتصاد و معیشت مردم را تحت تأثیر قرار داده است. در ایران، افزایش شدید تورم، جهش نرخ ارز، کاهش صادرات نفت، افت اشتغال و خطر رشد اقتصادی منفی مهم‌ترین پیامدهای این شرایط بوده‌اند. محدود شدن درآمدهای ارزی و افزایش نااطمینانی، فشار بر بازار دلار و طلا را بیشتر کرده و افزایش هزینه واردات، حمل‌ونقل و مواد اولیه نیز به رشد قیمت کالاها و خدمات دامن زده است. در مقابل، آمریکا نیز با افزایش هزینه‌های نظامی و فشار بر بازار بدهی و هزینه تأمین مالی دولت مواجه شده است. اهمیت تنگه هرمز نیز باعث شده اختلال در تجارت دریایی علاوه بر ایران، بازار جهانی انرژی و زنجیره تأمین کالا را تحت تأثیر قرار دهد. در مجموع، جنگ برای هیچ‌یک از طرفین بدون هزینه نیست، اما فشار آن بر اقتصاد ایران و به‌ویژه قدرت خرید و زندگی خانوارها شدیدتر و مستقیم‌تر احساس شده است.
سلب مسئولیت:مطالب منتشرشده در بخش اخبار بازارهای مالی رویال کلاب صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارند و به منزله توصیه یا سیگنال خرید و فروش نیستند. مسئولیت هرگونه تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری بر عهده کاربران است.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.