خلاصه خبر ماراتون فیوژن، یک استارتاپ آمریکایی فعال در حوزه همجوشی هستهای، مدعی شده در سال ۲۰۲۶ توانسته با استفاده از نوترون‌های حاصل از همجوشی، جیوه را به طلای پایدار تبدیل کند. اگرچه این فرآیند از نظر فیزیک هستهای امکان‌پذیر است، نتیجه آزمایش هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده و تولید صنعتی و اقتصادی آن نیز اثبات نشده است. این فناوری در صورت توسعه میتواند در بلندمدت عرضه جهانی طلا را افزایش دهد، اما فعلاً نمی‌توان آن را عاملی برای سقوط قیمت طلا دانست؛ زیرا هزینه تولید، ظرفیت نیروگاه‌ها و عواملی مانند نرخ دلار، تقاضای بانک‌های مرکزی و شرایط بازار همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
به گزارش زومیت به نقل از تازه‌ترین ادعای شرکت آمریکایی ماراتون فیوژن (Marathon Fusion)، این استارتاپ فعال در حوزه انرژی هستهای اعلام کرده که موفق شده در یک آزمایش واقعی، جیوه را به طلای پایدار تبدیل کند. این شرکت در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۹ مهر ۱۴۰۵، مدعی شد سرعت تولید طلا در آزمایش جدیدش ۱۰ برابر بیشتر از رکورد ثبت‌شده توسط سازمان اروپایی پژوهش‌های هستهای، سرن، در سال ۲۰۲۵ بوده است. خبری که اگرچه هنوز به تأیید مستقل نرسیده، پرسش بزرگی را پیش روی بازار جهانی طلا قرار می‌دهد. اگر روزی تولید طلا به‌جای استخراج از معادن، در نیروگاه‌های هستهای انجام شود، آیا کمیابی این فلز ارزشمند از بین خواهد رفت؟ آیا این فناوری میتواند قیمت اونس جهانی طلا را کاهش دهد و بازار طلای ایران را نیز تحت تأثیر قرار دهد؟
تولید طلا از جیوه واقعی است؟
تبدیل فلزات دیگر به طلا، رؤیایی است که انسان برای قرن‌ها به دنبال تحقق آن بوده است. در گذشته، کیمیاگران تصور می‌کردند می‌توان با ترکیب مواد و انجام واکنش‌های شیمیایی، فلزاتی مانند سرب و جیوه را به طلا تبدیل کرد. اما با پیشرفت علم مشخص شد که تفاوت عناصر به ساختار هسته اتم‌های آن‌ها مربوط است. به همین دلیل، تبدیل جیوه به طلا با روش‌های معمول شیمیایی امکان‌پذیر نیست و به واکنش‌های هستهای نیاز دارد.
اکنون شرکت آمریکایی ماراتون فیوژن ادعا کرده که توانسته از نوترون‌های حاصل از همجوشی هستهای برای انجام این فرآیند استفاده کند. این شرکت در مجموعه‌ای از پست‌های منتشرشده در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده که آزمایش تبدیل جیوه به طلای پایدار را در سپتامبر ۲۰۲۶ انجام داده است. ماراتون فیوژن همچنین تصاویری از داده‌های طیف‌سنجی پرتوی گاما منتشر کرده که به گفته این شرکت، نشانه‌هایی از تشکیل ایزوتوپ‌های مرتبط با فرآیند تولید طلا هستند. با این حال، هنوز مقدار دقیق طلای تولیدشده، خلوص محصول، هزینه آزمایش و جزئیات کامل روش اندازه‌گیری منتشر نشده است. بنابراین، ادعای شرکت از نظر علمی قابل بررسی است، اما هنوز نمی‌توان موفقیت تجاری این فناوری را تأییدشده دانست.
ماراتون فیوژن چه ادعایی دارد؟
ماراتون فیوژن یک استارتاپ آمریکایی مستقر در سان‌فرانسیسکو است که در حوزه فناوری‌های مرتبط با همجوشی هستهای فعالیت میکند. این شرکت در سال ۲۰۲۵ طرحی پژوهشی منتشر کرد که در آن امکان تولید طلا به‌عنوان محصول جانبی نیروگاه‌های همجوشی بررسی شده بود. در آن زمان، طرح عمدتاً بر محاسبات و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای تکیه داشت.
اما در اعلامیه جدید اکتبر ۲۰۲۶، شرکت مدعی شده که فرآیند تبدیل جیوه به طلای پایدار را در مقیاس آزمایشگاهی انجام داده است. ماراتون می‌گوید سرعت تولید طلا در این آزمایش از رکورد ثبت‌شده سرن در سال ۲۰۲۵ بیشتر بوده است. البته مقایسه این دو آزمایش با یکدیگر ساده نیست. سرن در آزمایش‌های خود از برخوردهای مرتبط با هسته سرب استفاده کرده بود، در حالی که روش پیشنهادی ماراتون به واکنش نوترون‌ها با جیوه متکی است. همچنین ماراتون مشخص نکرده که ادعای برتری ۱۰ برابری دقیقاً بر اساس چه معیار مشترکی محاسبه شده است. در نتیجه، عدد ۱۰ برابر فعلاً باید به‌عنوان ادعای شرکت مطرح شود، نه یک نتیجه علمی تأییدشده.
جیوه چگونه به طلا تبدیل می‌شود؟
روش پیشنهادی ماراتون فیوژن بر فرآیندی به نام تبدیل هستهای یا Nuclear Transmutation استوار است. در این روش، ساختار هسته یک اتم تغییر میکند و در نهایت عنصر دیگری به وجود می‌آید.
در طرح ماراتون، ابتدا از همجوشی دو ایزوتوپ هیدروژن به نام‌های دوتریوم و تریتیوم استفاده می‌شود. این واکنش میتواند نوترون‌هایی با انرژی بالا تولید کند. در مرحله بعد، نوترون‌های پرانرژی به هسته جیوه-۱۹۸ برخورد می‌کنند. در واکنش موردنظر، هسته جیوه-۱۹۸ با دریافت یک نوترون و آزاد کردن دو نوترون، به جیوه-۱۹۷ تبدیل می‌شود. جیوه-۱۹۷ یک ایزوتوپ ناپایدار است که در ادامه با واپاشی هستهای به طلا-۱۹۷ تبدیل می‌شود. طلا-۱۹۷ تنها ایزوتوپ پایدار طبیعی طلا محسوب می‌شود.
بنابراین، از نظر قوانین فیزیک هستهای، امکان تبدیل جیوه به طلای واقعی وجود دارد. اما موضوع مهم این است که امکان‌پذیر بودن یک واکنش در آزمایشگاه، لزوماً به معنای اقتصادی بودن تولید آن در مقیاس صنعتی نیست.
سرن قبلاً طلا ساخته بود
تولید طلا در آزمایشگاه اتفاق کاملاً جدیدی نیست. سازمان اروپایی پژوهش‌های هستهای، سرن، در ماه مه ۲۰۲۵ اعلام کرد که پژوهشگران آزمایش ALICE در برخورددهنده بزرگ هادرونی موفق به اندازه‌گیری تبدیل هسته‌های سرب به هسته‌های طلا شده‌اند.
طبق گزارش رسمی سرن، در جریان آزمایش‌های سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ حدود ۸۶ میلیارد هسته طلا تولید شده بود. اما مجموع جرم این مقدار طلا فقط حدود ۲۹ پیکوگرم بود. هر پیکوگرم برابر با یک تریلیونیم گرم است. بنابراین، مقدار طلای تولیدشده در این آزمایش به اندازه‌ای ناچیز بود که هیچ ارزش اقتصادی قابل‌توجهی نداشت.
علاوه بر این، هسته‌های طلای تولیدشده در شرایط برخورددهنده تنها برای مدت بسیار کوتاهی باقی می‌ماندند و به ماده قابل جمع‌آوری برای ساخت شمش یا مصنوعات طلا تبدیل نمی‌شدند. ماراتون فیوژن مدعی است روش جدیدش میتواند با استفاده از نوترون‌های حاصل از همجوشی، امکان تولید طلای پایدار را فراهم کند. با این حال، هنوز شواهد کافی برای مقایسه مستقل مقدار محصول دو آزمایش منتشر نشده است.
تولید سالانه ۲ تن طلا
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های طرح ماراتون فیوژن، برآورد مقدار طلایی است که یک نیروگاه همجوشی در آینده میتواند تولید کند. در مقاله مقدماتی این شرکت در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران با استفاده از شبیه‌سازی‌های هستهای برآورد کردند که یک نیروگاه همجوشی با توان حرارتی یک گیگاوات میتواند سالانه حدود دو تن طلای پایدار تولید کند. در برخی گزارش‌های رسانه‌ای، برآورد خوش‌بینانه‌تری تا پنج تن طلا نیز مطرح شده است. اما رقم دو تن در سال، عددی است که به‌طور مشخص در چکیده مقاله علمی اولیه شرکت آمده است.
نکته مهم این است که هیچ نیروگاه عملیاتی تاکنون تولید سالانه دو تن طلا از جیوه را به نمایش نگذاشته است. این عدد همچنان یک برآورد حاصل از مدل‌سازی است. برای تحقق آن، باید نیروگاهی با توان مناسب ساخته شود و سامانه تولید و جمع‌آوری طلا نیز به شکل ایمن و اقتصادی فعالیت کند. به همین دلیل، نباید این ارقام را با حجم طلای واقعی تولیدشده در آزمایش جدید ماراتون یکسان دانست.
آیا قیمت طلا سقوط میکند؟
مهم‌ترین پرسش برای سرمایه‌گذاران این است که اگر انسان بتواند طلا را به مقدار زیاد تولید کند، چه اتفاقی برای قیمت جهانی آن خواهد افتاد؟ پاسخ به حجم تولید، هزینه فناوری و میزان عرضه جدید بستگی دارد.
بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، تولید معادن جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۸۱۵ تن بوده است. این رقم بر اساس داده‌های بازنگری‌شده سال ۲۰۲۶ اعلام شده است. حالا فرض کنید در آینده ۱۰۰ نیروگاه همجوشی بتوانند هرکدام سالانه دو تن طلا تولید کنند. در چنین سناریویی، مجموع تولید سالانه طلا از این نیروگاه‌ها به ۲۰۰ تن خواهد رسید. این مقدار معادل حدود پنج درصد تولید سالانه معادن جهان در سال ۲۰۲۵ است.
افزایش عرضه در چنین مقیاسی، در صورت تحقق و ورود واقعی محصول به بازار، میتواند بر تعادل عرضه و تقاضا اثر بگذارد. اما افزایش عرضه لزوماً به معنای سقوط ناگهانی قیمت طلا نیست. زیرا بازار جهانی طلا علاوه بر تولید معادن، تحت تأثیر ذخایر موجود، بازیافت طلا، تقاضای سرمایه‌گذاری، خرید بانک‌های مرکزی و انتظارات اقتصادی قرار دارد. همچنین ممکن است تولید طلای آزمایشگاهی در ابتدا آن‌قدر پرهزینه باشد که امکان رقابت با استخراج معدنی را نداشته باشد. بنابراین، اثر واقعی این فناوری بر قیمت طلا تنها زمانی قابل ارزیابی دقیق خواهد بود که هزینه تولید و ظرفیت صنعتی آن مشخص شود.
آیا طلا کمیاب می‌ماند؟
یکی از مهم‌ترین دلایل ارزش اقتصادی طلا، محدودیت عرضه آن در مقایسه با بسیاری از مواد دیگر است. تولید طلای معدنی به شناسایی ذخایر، استخراج سنگ معدن، فرآوری و هزینه‌های قابلتوجه عملیاتی نیاز دارد. به همین دلیل، عرضه جهانی طلا نمی‌تواند در مدت کوتاهی و بدون محدودیت افزایش پیدا کند.
اگر فناوری همجوشی هستهای در آینده بتواند طلا را با هزینه رقابتی تولید کند، ممکن است یکی از محدودیت‌های سنتی عرضه این فلز تغییر کند. اما حتی در آن شرایط نیز تولید طلا نامحدود نخواهد شد. ظرفیت نیروگاه‌ها، دسترسی به مواد اولیه، انرژی، تجهیزات تخصصی و هزینه جداسازی محصول، محدودیت‌های جدیدی ایجاد خواهند کرد.
از سوی دیگر، طلا تنها به دلیل کمیابی ارزشمند نیست. این فلز به‌عنوان دارایی سرمایه‌ای، ذخیره ارزش، بخشی از ذخایر بانک‌های مرکزی و ماده اولیه صنایع مختلف نیز تقاضا دارد. بنابراین، حتی اگر عرضه طلای جدید افزایش یابد، نمی‌توان نتیجه گرفت که ارزش آن به‌طور کامل از بین خواهد رفت.
چرا طلا هنوز صنعتی تولید نمی‌شود؟
با وجود جذابیت این فناوری، چند مانع بزرگ در مسیر تولید تجاری طلا وجود دارد. مهم‌ترین مشکل، دستیابی به نیروگاه همجوشی با عملکرد پایدار و ظرفیت صنعتی مناسب است. راکتورهای همجوشی باید شرایط بسیار دشواری را برای کنترل پلاسما، تولید نوترون و مدیریت انرژی تحمل کنند.
چالش بعدی به ترکیب ایزوتوپی جیوه مربوط می‌شود. جیوه طبیعی از چند ایزوتوپ تشکیل شده و تنها بخشی از آن با مسیر موردنظر ماراتون سازگاری مستقیم دارد. واکنش‌های هستهای ممکن است در کنار طلای پایدار، ایزوتوپ‌های پرتوزا نیز تولید کنند. وجود این مواد میتواند به جداسازی، فرآوری و نگهداری ایمن محصول نیاز داشته باشد.
برخی بررسی‌های فنی حتی از احتمال نیاز به دوره‌های طولانی نگهداری برای کاهش خطر پرتوزایی محصولات جانبی صحبت کرده‌اند. علاوه بر این، هنوز مشخص نیست تولید هر گرم طلا با این فناوری چه میزان هزینه خواهد داشت. ممکن است ساخت و بهره‌برداری نیروگاه، جداسازی ایزوتوپ‌ها و پردازش محصول، هزینه‌ای بیشتر از ارزش طلای تولیدشده ایجاد کند. به همین دلیل، اثبات امکان فیزیکی تولید طلا تنها اولین مرحله از مسیر تجاری‌سازی این فناوری است.
تأثیر بر طلای ایران
اگر در آینده تولید اقتصادی طلا از جیوه امکان‌پذیر شود و عرضه جهانی را به مقدار قابل‌توجهی افزایش دهد، بازار طلای ایران نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرد. قیمت طلای ۱۸ عیار در ایران عمدتاً از دو متغیر مهم تأثیر می‌پذیرد.
متغیر اول، قیمت جهانی اونس طلاست. متغیر دوم، نرخ دلار در بازار داخلی است. برای مثال، اگر فناوری جدید باعث کاهش قیمت جهانی طلا شود، اما هم‌زمان نرخ دلار در ایران افزایش پیدا کند، ممکن است اثر این دو عامل تا حدی یکدیگر را خنثی کنند. در چنین شرایطی، کاهش قیمت اونس جهانی الزاماً به معنای کاهش هم‌اندازه قیمت طلای ۱۸ عیار در ایران نیست.
از سوی دیگر، قیمت سکه علاوه بر ارزش طلای موجود در آن، تحت تأثیر حباب سکه و شرایط عرضه و تقاضای داخلی نیز قرار دارد. بنابراین، برای ارزیابی پیامدهای احتمالی این فناوری بر بازار ایران باید سه متغیر قیمت اونس، نرخ دلار و حباب بازار داخلی را به‌صورت هم‌زمان بررسی کرد.
در شرایط فعلی، هنوز شواهدی وجود ندارد که نشان دهد تولید آزمایشگاهی طلا توسط ماراتون فیوژن، عرضه جهانی را به شکلی تغییر داده که بتوان افت مشخصی در قیمت طلای ایران به آن نسبت داد.
سه سناریوی آینده طلا
آینده فناوری تولید طلا از جیوه را می‌توان در سه سناریوی متفاوت بررسی کرد:
سناریوی اول: شکست تجاری
در این سناریو، تبدیل جیوه به طلا از نظر علمی امکان‌پذیر باقی می‌ماند، اما هزینه تولید آن بسیار بالا خواهد بود. در نتیجه، فناوری نمی‌تواند با استخراج طلا از معادن رقابت کند. در چنین شرایطی، اثر بلندمدت این روش بر عرضه جهانی طلا احتمالاً محدود خواهد بود.
سناریوی دوم: تولید محدود
در سناریوی دوم، فناوری توسعه پیدا میکند اما تنها در تعداد محدودی از مراکز یا نیروگاه‌های همجوشی قابل استفاده خواهد بود. در این شرایط، طلا به مقدار بیشتری تولید می‌شود اما عرضه جدید لزوماً برای تغییر اساسی قیمت جهانی کافی نخواهد بود. میزان اثرگذاری به تعداد تأسیسات، هزینه تولید و مقدار واقعی محصول بستگی دارد.
سناریوی سوم: تولید صنعتی
در سناریوی سوم، نیروگاه‌های همجوشی به بهره‌برداری گسترده می‌رسند و تولید طلا به‌عنوان محصول جانبی آن‌ها اقتصادی می‌شود. در این حالت، امکان ورود حجم قابل‌توجهی طلای جدید به بازار جهانی وجود خواهد داشت. چنین اتفاقی میتواند ساختار عرضه طلا را در بلندمدت تغییر دهد و بر قیمت این فلز فشار ایجاد کند. با این حال، این سناریو به پیشرفت‌های فنی و اقتصادی بزرگی نیاز دارد که هنوز تحقق آن‌ها اثبات نشده است.
سرنوشت سرمایه‌گذاری در طلا
انتشار خبر تولید طلا از جیوه میتواند توجه سرمایه‌گذاران را به یکی از مهم‌ترین ریسک‌های بلندمدت دارایی‌ها جلب کند. بعضی از ویژگی‌هایی که امروز باعث ارزشمند شدن یک دارایی شده‌اند، ممکن است در آینده با پیشرفت فناوری تغییر کنند. در بازار طلا، امکان افزایش عرضه از مسیر فناوری هستهای میتواند یکی از این تحولات باشد.
اما تفاوت مهمی میان یک احتمال علمی و یک عامل اثرگذار بالفعل بر بازار وجود دارد. سرمایه‌گذاران نباید تنها بر اساس اعلامیه تأییدنشده یک شرکت درباره آینده قیمت طلا تصمیم قطعی بگیرند. در کوتاه‌مدت، عواملی مانند نرخ بهره آمریکا، ارزش دلار، تقاضای بانک‌های مرکزی، شرایط سیاسی و جریان سرمایه‌گذاری همچنان از متغیرهای اصلی بازار جهانی طلا محسوب می‌شوند. در بلندمدت نیز پیشرفت فناوری، هزینه استخراج و تغییرات ساختاری عرضه می‌توانند اهمیت بیشتری پیدا کنند. به همین دلیل، تحلیل بازار طلا نیازمند بررسی هم‌زمان عوامل اقتصادی، فنی و رفتاری است.
آموزش تحلیل طلا در رویال کلاب
خبرهایی مانند ادعای تولید طلا از جیوه نشان می‌دهند که آینده بازارهای مالی تنها تحت تأثیر تصمیم بانک‌های مرکزی یا اتفاقات سیاسی نیست. فناوری نیز میتواند در بلندمدت بر ساختار عرضه و تقاضای دارایی‌ها اثر بگذارد.
در رویال کلاب، علاقه‌مندان می‌توانند از طریق آموزش‌های رایگان با مفاهیم بازارهای مالی، تحلیل قیمت طلای جهانی و اصول مدیریت سرمایه آشنا شوند. همچنین در بخش استراتژی سنتر، امکان بررسی استراتژی‌های معاملاتی متناسب با شرایط و میزان ریسک‌پذیری کاربران فراهم شده است. جلسات لایو ترید رایگان رویال کلاب نیز فرصتی برای مشاهده تحلیل بازار طلای جهانی و بررسی سناریوهای معاملاتی در شرایط واقعی بازار هستند. البته هیچ تحلیلی نمی‌تواند حرکت آینده قیمت طلا را با قطعیت پیشبینی کند و فعالیت در بازارهای مالی، به‌ویژه معاملات اهرمی، با ریسک زیان همراه است.
سؤالات متداول تولید طلا
آیا واقعاً از جیوه طلا ساخته‌اند؟
ماراتون فیوژن ادعا کرده در سپتامبر ۲۰۲۶ موفق به تولید طلای پایدار از جیوه شده است. تبدیل هستهای جیوه به طلا از نظر علمی امکان‌پذیر است، اما نتیجه آزمایش جدید این شرکت هنوز مستقلاً تأیید نشده است.
تولید طلا ۱۰ برابر سرن است؟
این عدد ادعای ماراتون فیوژن است. شرکت هنوز اطلاعات کافی درباره روش مقایسه، میزان واقعی تولید و جزئیات آزمایش منتشر نکرده است.
هر نیروگاه چند تن طلا می‌سازد؟
در مقاله پژوهشی سال ۲۰۲۵، ماراتون فیوژن تولید سالانه حدود دو تن طلا به‌ازای هر گیگاوات توان حرارتی را برآورد کرده است. این رقم نتیجه شبیه‌سازی است و تولید واقعی در مقیاس صنعتی نیست.
آیا طلای آزمایشگاهی واقعی است؟
اگر واکنش هستهای به تولید طلا-۱۹۷ منجر شود، محصول از نظر عنصر شیمیایی، طلای واقعی است. اما برای استفاده تجاری باید خلوص، ایمنی و شرایط جداسازی آن بررسی شود.
آیا قیمت طلا سقوط میکند؟
در شرایط فعلی، شواهد کافی برای پیشبینی سقوط قیمت طلا به دلیل فناوری ماراتون فیوژن وجود ندارد. اثر احتمالی آن به تولید اقتصادی و افزایش قابلتوجه عرضه جهانی در آینده وابسته است.
فناوری ساخت طلا از جیوه طلای ایران را ارزان میکند؟
اگر در بلندمدت باعث کاهش قیمت اونس جهانی شود، میتواند بر قیمت طلای ایران نیز اثر بگذارد. اما نرخ دلار و شرایط بازار داخلی ممکن است این اثر را تغییر دهند.
جمع‌بندی تولید طلا از جیوه
استارتاپ آمریکایی ماراتون فیوژن در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که موفق شده با استفاده از نوترون‌های حاصل از همجوشی هستهای، جیوه را به طلای پایدار تبدیل کند. این شرکت همچنین مدعی شده که سرعت تولید طلا در آزمایش جدیدش ۱۰ برابر رکورد ثبت‌شده سرن در سال ۲۰۲۵ بوده است.
با این حال، هنوز داده‌های کامل آزمایش، میزان طلای تولیدشده، هزینه تولید و تأییدیه مستقل منتشر نشده‌اند. ماراتون پیش‌تر در یک مقاله پژوهشی برآورد کرده بود که نیروگاه همجوشی با توان حرارتی یک گیگاوات میتواند سالانه حدود دو تن طلا تولید کند.
اگر چنین فناوری‌ای در آینده به مرحله صنعتی برسد، ممکن است یکی از محدودیت‌های سنتی عرضه طلا را تغییر دهد. اما در شرایط فعلی، تولید اقتصادی و انبوه طلا از جیوه هنوز اثبات نشده است. بنابراین، خبر جدید را می‌توان یک ادعای علمی مهم با پیامدهای احتمالی بلندمدت دانست، نه نشانه‌ای قطعی از پایان کمیابی طلا یا سقوط قریب‌الوقوع قیمت جهانی آن.
سلب مسئولیت:مطالب منتشرشده در بخش اخبار بازارهای مالی رویال کلاب صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارند و به منزله توصیه یا سیگنال خرید و فروش نیستند. مسئولیت هرگونه تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری بر عهده کاربران است.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.