آیا تاریخ برای طلا تکرار می‌شود یا بازار در حال اصلاح است؟

آیا باید قبل از دیر شدن طلا را فروخت؟ یا این افت، همان اصلاحی است که بعدها از آن به‌عنوان «فرصت طلایی خرید» یاد می‌شود؟ با داغ شدن اخبار مربوط به توافق احتمالی ایران و آمریکا، یک جمله دوباره در بازار شنیده می‌شود: «طلا مثل زمان برجام سقوط می‌کند.» اما آیا واقعاً تاریخ در حال تکرار است؟

عددهایی که کمتر گفته می‌شود

بعد از پذیرش قطعنامه ۵۹۸، قیمت طلا از حدود ۱۱۰۰ تومان به ۸۵۰ تومان رسید، یعنی افتی نزدیک به ۲۳ درصد. اما نکته مهم اینجا است: فقط یک سال بعد، قیمت طلا تا حدود ۱۲۰۰ تومان بالا رفت، یعنی از کف قیمتی خود حدود ۴۱ درصد رشد کرد.

در تیر ۱۳۹۴ و بعد از برجام هم تصویر مشابهی دیده شد. طلای ۱۸ عیار از حدود ۹۵ هزار تومان نه‌تنها سقوط سنگین و ماندگار نکرد، بلکه تا پایان همان سال به حدود ۱۰۳ هزار تومان رسید. یعنی با وجود توافق، بازدهی سالانه طلا منفی نشد.

پس چرا هر بار با یک خبر سیاسی، عبارت «ریزش تاریخی طلا» ترند می‌شود؟

ریزش‌های واقعی طلا چه زمانی رخ داده‌اند؟

بررسی گذشته نشان می‌دهد سقوط‌های بزرگ طلا معمولاً فقط نتیجه یک خبر سیاسی نبوده‌اند. نمونه‌ها:

• ۱۳۸۷: افت حدود ۲۳ درصدی، هم‌زمان با بحران مالی ۲۰۰۸
• ۱۳۹۲: افت حدود ۲۰ درصدی
• ۱۳۹۹: سقوط سنگین حدود ۳۹ درصدی، از محدوده ۱,۵۵۰,۰۰۰ تا ۹۵۰,۰۰۰ تومان
• ۱۴۰۲: اصلاح حدود ۲۹ درصدی
• ۱۴۰۴: افت حدود ۲۴ درصدی، از محدوده ۸,۳۰۰,۰۰۰ تا ۶,۳۰۰,۰۰۰ تومان

نکته مهم این است که در بسیاری از این مقاطع، بعد از تخلیه هیجان اولیه، طلا دوباره مسیر صعودی خود را پیدا کرده است.

چرا افت فعلی بیشتر شبیه «اصلاح» است تا سقوط تاریخی؟

برای پاسخ، باید به چند عامل مهم توجه کرد، عواملی که کمتر درباره آن‌ها صحبت می‌شود.

۱. فاصله نرخ رسمی و بازار آن‌قدر زیاد نیست

دلار مبادله‌ای حوالی ۱۴۸,۶۰۰ تومان عرضه می‌شود.

وقتی نرخ رسمی فاصله شدیدی با نرخ بازار ندارد، انتظار ریزش عمیق و پایدار دلار چندان ساده نیست. در چنین شرایطی، کاهش قیمت طلا بیشتر می‌تواند ناشی از هیجان کوتاه‌مدت باشد تا تغییر بنیادی در روند.

۲. بازارساز دوباره حراج شمش را فعال کرده است

اگر تقاضا کاملاً از بین رفته بود، نیازی به این سطح از مداخله و عرضه نبود. فعال شدن دوباره حراج شمش نشان می‌دهد هنوز بخشی از تقاضا در بازار وجود دارد و سیاست‌گذار تلاش می‌کند آن را مدیریت کند.

۳. بخشی از تقاضا قفل شده، نه حذف!

اختلال در برخی بانک‌های بزرگ و دشواری انتقال پول باعث شده بخشی از تقاضا فعلاً امکان ورود به بازار را نداشته باشد. بنابراین نمی‌توان گفت همه فروشنده شده‌اند. بخشی از خریداران فعلاً فقط از بازار عقب نگه داشته شده‌اند.

بازار جهانی هم سیگنال سقوط نمی‌دهد

در سطح جهانی، بانک‌های مرکزی طی سال‌های اخیر به‌طور مداوم ذخایر طلای خود را افزایش داده‌اند. در گزارش‌های جدید نیز بسیاری از بانک‌های مرکزی انتظار دارند ذخایر طلای جهان در ۱۲ ماه آینده بیشتر شود. حتی برخی پیش‌بینی‌ها برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ اهداف قیمتی بالاتری برای طلا مطرح کرده‌اند.

حالا سوال مهم اینجا است:

اگر قرار بود طلا وارد یک سقوط ساختاری شود، آیا بانک‌های مرکزی جهان همچنان خریدار طلا باقی می‌ماندند؟

نقش نرخ بهره آمریکا را نباید نادیده گرفت

البته یک عامل مهم وجود دارد: نرخ بهره آمریکا.

اگر فدرال رزرو نرخ بهره را بالا نگه دارد، دلار تقویت می‌شود و طلا می‌تواند تحت فشار بماند. اما تجربه نشان داده با کوچک‌ترین موج نااطمینانی ژئوپلیتیکی، تورمی یا مالی، طلا دوباره به‌عنوان دارایی امن فعال می‌شود.

به بیان ساده‌تر، بازار جهانی هنوز به‌طور کامل علیه طلا نچرخیده است.

سوال اصلی: بفروشیم یا صبر کنیم؟

برای اینکه بگوییم «سقوط تاریخی و ماندگار طلا» آغاز شده، باید چند اتفاق مهم هم‌زمان رخ دهد:

• تورم به‌طور پایدار مهار شود
• کسری بودجه کاهش پیدا کند
• رشد نقدینگی کنترل شود
• ریسک سیاسی برای مدت طولانی پایین بماند
• نرخ ارز به ثبات واقعی برسد

فعلاً چنین تصویر کاملی در اقتصاد ایران دیده نمی‌شود.

اشتباه بزرگ بازار چیست؟

نه فروش هیجانی در کف تصمیم درستی است، نه ورود یک‌جای سرمایه در اوج ترس. این روزها بازار بیشتر از آنکه به پیش‌گویی نیاز داشته باشد، به مدیریت هیجان نیاز دارد.

سوال مهم‌تر این است:

اگر چند ماه دیگر طلا دوباره برگردد، امروز در کدام سمت بازار ایستاده‌اید؟

جمع‌بندی شفاف

ریزش کوتاه‌مدت؟ بله، ممکن است.

اصلاح سنگین؟ سابقه داشته و باز هم می‌تواند رخ دهد.

اما سقوط تاریخی و ماندگار؟ فعلاً نشانه قطعی برای آن دیده نمی‌شود.

در افق ۱۲ تا ۱۸ ماهه، طلا در اقتصاد ایران معمولاً از دو عامل مهم حمایت گرفته است:

تورم و نااطمینانی.

به همین دلیل، بسیاری از ریزش‌های گذشته بعداً به فرصت‌های خرید پله‌ای تبدیل شده‌اند. در مجموع، بررسی تجربه‌های تاریخی بازار طلا نشان می‌دهد افت‌های ناگهانی معمولاً پایان روند نیستند و در بسیاری از موارد پس از تخلیه هیجان اولیه، بازار دوباره مسیر تعادلی خود را پیدا کرده است. 

در شرایط فعلی نیز اگرچه نوسانات کوتاه‌مدت و اصلاح قیمت‌ها طبیعی به نظر می‌رسد، اما برای قضاوت درباره یک «سقوط تاریخی» هنوز شواهد قطعی وجود ندارد و عواملی مانند تورم، وضعیت نرخ ارز و ریسک‌های اقتصادی همچنان نقش مهمی در حمایت از قیمت طلا دارند. برای دنبال کردن آخرین تحلیل‌ها، تحولات بازارهای مالی و اخبار مهم اقتصادی، می‌توانید هر روز به بخش اخبار و رادار اقتصادی سایت رویال کلاب مراجعه کنید و به‌روزترین اطلاعات بازار را در دنبال کنید.